Over het Centrum

In 2016 is het precies 20 jaar geleden dat het Etty Hillesum Centrum werd opgericht. Hier volgt een kort verslag van Manja Pach van de ontstaansgeschiedenis van het centrum.

Herdenkingsweek
Op 30 november 1993 was het vijftig jaar geleden dat Etty Hillesum in Auschwitz werd omgebracht. Dit feit was in Deventer aanleiding voor een herdenkingsweek. 
ehc 1110287990Werner Stertzenbach (een overlevende uit kamp Westerbork die geprobeerd had Etty over te halen te vluchten) en pater Loed Loosen, die zich al vele jaren bezig hield met de teksten van Etty, kwamen los van elkaar bij Stertzenbachs dochter Manja Pach en haar man Frits Grimmelikhuizen met de vraag of het niet een goed idee zou zijn aandacht te besteden aan die vijftigste sterfdag.
GrimmelikhuizenFritsenPachManjaSamen met een paar vrienden en bekenden organiseerden Manja en Frits (zie foto rechts) een week vol activiteiten met als thema: Joods leven, heden verleden en toekomst. Die week trok veel belangstellling en werd -achteraf gezien- het begin van het Etty Hillesum Centrum.

De Roggestraat
In het najaar van 1994 werd bekend dat het Deventer Filmhuis uit het gebouw in de Roggestraat zou vertrekken. Dit gebouw was van 1809 - 1892 als synagoge in gebruik geweest bij de Joodse gemeente van Deventer. Na de bouw van de grote sjoel in de Golstraat werd het Joodse school totdat de nationaal-socialisten in de Tweede Wereldoorlog een einde maakten aan het Joodse leven in Deventer.
H3EHC1996kleinet vertrek van het Filmhuis was aanleiding voor Manja Pach en Frits Grimmelikhuizen om het College van Burgemeester en Wethouders voor te stellen dit gebouw een bestemming te geven die in verbinding staat met de Joodse geschiedenis ervan. De ervaringen opgedaan in de herdenkingsweek rond de 50ste sterfdag van Etty Hillesum maakten de naam van het in te richten centrum eenvoudig. Op 17 maart 1995 werd de Stichting Etty Hillesum Centrum opgericht. Er werd een begin gemaakt met het werven van donateurs en sponsors. De Etty Hillesum Stichting uit Amsterdam beloofde financiƫle ondersteuning en een tentoonstelling over het leven van Etty. Vanwege het 50e herdenkingsjaar van de Holocaust werd in het Holocaust-museum in Washington een beeldje onthuld van Etty Hillesum. Manja en Frits werden uitgenodigd voor het Symposium daar om te spreken over het op te richten Etty Hillesum Centrum.

Doelstelling
img110Als doelstelling werd geformuleerd: "de vestiging, inrichting en instandhouding van een Etty Hillesum Centrum in het gebouw Roggestraat 3 te Deventer (voormalig synagoge) teneinde aldaar aandacht te schenken aan de geschiedenis van de Deventer Joden in het algemeen en aan het leven en werk van Etty Hillesum (en haar familie) in het bijzonder, zulks door middel van exposities en het verzamelen van documentatie; voorts aandacht te schenken aan thema's zoals rassendiscriminatie, fascisme en racisme onder meer door middel van het houden van exposities en bijeenkomsten alsmede ruimte te bieden voor bijeenkomsten met een leer- en/ of bezinningskarakter.''

In een interview in het Deventer Dagblad zei Manja: 'Niet om uit te zijn op persoonsverheerlijking maar het is belangrijk dat er iets van de geschiedenis van de Deventer Joden, waartoe Etty behoorde bewaard blijft; niet alleen uit nostalgie, maar ook als waarschuwing voor wat er kan gebeuren als je niet waakzaam bent. En vooral als teken van hoop. Want daar was Etty mee bezig, onder de meest barre omstandigheden het geloof in mensen te bewaren. In haar geschriften zijn vele aanknopingspunten te vinden voor een Centrum. Ze gaf uitdrukking aan rechtvaardigheid en medemenselijkheid en voelde een diep verlangen het leed van anderen te verzachten. 'Men zou een pleister op vele wonden willen zijn' waren haar laatste woorden in haar dagboek.'

Een startsubsidie van de gemeente Deventer maakte het mogelijk het pand aan de Roggestraat gereed te maken als Etty Hillesum Centrum. Op 5 mei 1996 werd het Etty Hillesum Centrum geopend.
Etty


 

Ontwerp en realisatie website: Sitestorm