Een drukpers kon tijdens de oorlog een machtig wapen zijn. Dezelfde persen die officiële mededelingen en propaganda van de bezetter drukten, konden ook worden gebruikt voor illegale kranten en vervalste documenten. Welke keuzes maakten de Deventer drukkers tijdens de bezetting? En wanneer werd overleven samenwerken, of juist verzet?
De radio en het gedrukte woord vormden tijdens de Tweede Wereldoorlog de belangrijkste informatiebronnen voor de bevolking. Drukwerk won aanzienlijk aan belang toen de nazi’s het bezit van radio’s verbood en het luisteren naar geallieerde zenders strafbaar stelde.
Deventer drukkerijen stonden, net als hun collega’s elders in het land, gedurende de bezettingsjaren voor duivelse dilemma’s. Ze wilden hun personeel en kostbare machines uit handen van de nazi’s houden. Een doeltreffend middel was het vervaardigen van drukwerk voor de bezetter en zijn NSB-handlangers die zich het lokale bestuur hadden toegeëigend. Hoe ver konden zij gaan zonder het etiket collaborateurs opgespeld te krijgen? Wanneer drukten zij propaganda en wanneer nuttige informatie zoals bonnenlijsten en plakkaten met spertijden?
Waren er Deventer drukkers die de zijde van het verzet kozen en vervalste documenten en illegale bladen produceerden zoals Trouw en de Waarheid?
Wie waren de mensen die bij die grafische bedrijven werkten als leidinggevenden en als zetters en drukkers?
Al deze onderwerpen komen uitgebreid aan bod in het nieuwe boek van Leo Enthoven, oud-hoofdredacteur van het Deventer Dagblad, over de geschiedenis van de ooit uitgebreide en bloeiende grafische industrie van Deventer. Het hoofdstuk over de Tweede Wereldoorlog is het meest uitgebreide in van Pafraet tot printshop – Deventer drukkersstad, uitg. Van Warven, Kampen.
In een gezamenlijke activiteit met de Werkgroep Struikelstenen Deventer geeft Leo Enthoven op zondag 25 oktober een lezing getiteld Deventer drukkerijen en WO2.
Entree: vrije donatie voor een in 2027 te leggen struikelsteen voor verzetsstrijder Evert Overeem. Evert was medefirmant van drukkerij Overeem en hij was één van de vijf Deventer Trouw verspreiders/medewerkers.
