Geschiedenis Joods Deventer

kleinkeuringskrtsn

Een mevrouw uit de omgeving van Deventer gaf ons enige tijd  geleden de originele keuringskaart van Sam Noach ( De Man van Deventer) uit 1942.  Haar man had destijds op het Arbeidsbureau Deventer gewerkt en te goeder trouw meegewerkt aan de keuring van Joodse  mannen. De jodenvervolging in de oorlog is door de Duitsers in een aantal stappen opgebouwd.  Eén van deze stappen was de liquidatie van Joodse bedrijven en winkels, zo ook de Textielwinkel van Sam Noach.


Sam Noach, vooral bekend als  De Man van Deventer was een vermaard handelaar in Kloosterlinnen. Uit de archieven blijkt dat zijn winkel  op 15 november 1941 gesloten is door de Duitsers;  het Rijkstextielbureau heeft dan de textielvergunning ingetrokken . Dit betekende dat Sam Noach en zijn gezin vanaf dat moment geen bedrijf en daardoor geen inkomsten meer hadden.  Voor een grote groep werkloze Joodse mannen schakelden de Duitsers het Arbeidsbureau in om deze Joodse mannen te keuren voor een zogenaamd werk(verschaffings)kamp, die voor de oorlog al in gebruik waren voor Nederlandse werklozen.  In deze kampen moest veelal zwaar werk verricht worden, zoals ontginning van gronden.
De eerste keuring van 25 juli 1942 laat op de stamkaart zien dat Sam Noach ongeschikt was om zwaar werk  te verrichten.  Vermoedelijk hebben de keuringsartsen enig  idee  van de zware omstandigheden en proberen zo veel mogelijk Joodse mannen af te keuren. kleinkeuringskrtsn2
De Duitsers grijpen dan in en vervangen de keuringsartsen door Duitse artsen of NSB-artsen. Alle Joodse mannen worden dan uiteraard  goedgekeurd.  Ook Sam Noach, die op 19 augustus 1942 een herkeuring krijgt met een grove notitie op zijn stamkaart  van de keuringsarts:   “Is veel te vet, moet nodig kampdieet hebben”
De goedgekeurde Joodse mannen werden daarna op transport gezet naar de werkkampen. Sam Noach werd met 26 andere Deventer Joodse mannen naar het werkkamp De Wittebrink in Hummelo gebracht.  Dit werkkamp werd  (tegelijk met de andere 39  werkkampen in Nederland) op 2 oktober 1942 leeggehaald en alle Joodse mannen werden overgebracht naar Kamp Westerbork. Sam Noach is vandaar op 23 oktober 1942 naar Auschwitz gedeporteerd, waar hij op 26 oktober 1942 is overleden.

Meer over Sam Noach kunt u lezen in het door Sam de Visser geschreven boekje:

het boekje over Sam NoachDe man die niet verdwijnen kon
De geschiedenis van Sam Noach en zijn beroemde Kloosterlinnen
het boek kost 15,=euro en is verkrijgbaar in het Etty Hillesum Centrum of te bestellen bij Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Op de website van de SIED is meer te vinden over de restauratie en over de openingspresentatie van muur en boek.

In het Etty Hillesum Centrum is alle belangrijke documentatie en fotomateriaal (totaal 12 mappen incl. een kopie van het plakboek van Leo van Biene) gearchiveerd en in te kijken. Graag wel eerst even een afspraak maken met EHC.

Ontwerp en realisatie website: Sitestorm